| Etkinlik Sıra No: | 15 | ||||
| Etkinlik Adı: | Triyas Döneminde Bitkisel Yapılar, Fibonacci Düzeni ve Karbonun Özellikleri | ||||
| Adı-Soyadı | ||
| Atölye Lideri Öğretmen: | Erdinç UYSAL | |
| 1.Rehber Öğrenci: | Ecrin ARDA | |
| 2.Rehber Öğrenci: | Duygu KARADAĞ | |
Dönem hakkında bilgilendirme videoları.
| Hedef Kitle: | Ortaokul öğrencileri |
| Etkinlik Süresi: | 30 dakika |
| Katılımcı Sayısı: | 12 kişi |
oğanın Matematiğinden Jeolojik Dönüşüme, Karbonun Gizemli Dünyasına Bilimsel Bir Yolculuk!
Milyonlarca yıl önce yaşamış bitkilerin dünyasına yolculuk yapmaya, doğadaki matematiksel düzeni keşfetmeye ve karbonun şaşırtıcı özelliklerini deneylerle incelemeye hazır mısınız?
TÜBİTAK 4007 Ayvalık Bilim Şenliği kapsamında gerçekleştirilecek “Triyas Döneminde Bitkisel Yapılar, Fibonacci Düzeni ve Karbonun Özellikleri” etkinliğinde katılımcılar, Dünya’nın jeolojik geçmişinden günümüzün bilimsel uygulamalarına uzanan heyecan verici bir keşif yolculuğuna çıkacak.
Yaklaşık 252–201 milyon yıl önce yaşanan Triyas Dönemi, Dünya üzerindeki yaşamın önemli değişimler geçirdiği, açık tohumlu bitkilerin yaygınlaştığı ve ekosistemlerin yeniden şekillendiği bir dönemdir. Bu dönemden hareketle öğrenciler, bitkilerin yapısındaki matematiksel örüntüleri, jeolojik süreçlerde basıncın etkisini ve karbonun filtrasyon amacıyla nasıl kullanılabildiğini araştıracak.
Üç farklı deney istasyonundan oluşan etkinlikte öğrenciler yalnızca bilimsel bilgileri dinlemekle kalmayacak; kozalakları inceleyecek, spiralleri sayacak, ölçümler yapacak, modeller oluşturacak ve kendi filtrasyon deneylerini gerçekleştirecek.
Kullanılacak Malzeme:

İstasyon 1: Kozalaklarda Fibonacci Düzeni – Doğanın Matematiğini Keşfediyoruz!
Bir kozalağın pullarında matematiksel bir düzen saklı olabileceğini hiç düşündünüz mü?
Doğada ilk bakışta rastgele görünen pek çok yapı, dikkatle incelendiğinde belirli matematiksel örüntüler sergileyebilir. Ayçiçeği tablalarından çam kozalaklarına kadar birçok bitkisel yapıda, spiral biçiminde düzenlenmiş büyüme örüntüleriyle karşılaşabiliriz.
Bu istasyonda öğrenciler, Triyas Dönemi’nde de var olan kozalaklı bitkilerin günümüzdeki örneklerini inceleyerek doğa ile matematik arasındaki ilişkiyi keşfedecek.
Büyüteçler yardımıyla farklı kozalakların pullarını yakından inceleyecek, pulların saat yönünde ve ters yönde oluşturduğu spiral sıraları belirlemeye çalışacaklar. İp, asetat levha ve özel hazırlanmış Fibonacci spiral şablonlarını kullanarak bu dizilimleri takip edecek ve elde ettikleri sayıları karşılaştıracaklar.
Ardından matematiğin en ilgi çekici sayı örüntülerinden biri olan Fibonacci dizisiyle tanışacaklar:
1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34…
Bu dizide her sayı, kendisinden önce gelen iki sayının toplamıyla oluşur. Bazı kozalaklarda gözlenen karşıt yönlü spiral sayılarının 5, 8 veya 13 gibi Fibonacci sayılarıyla ilişkili olabilmesi, matematik ile bitkilerin büyüme düzenleri arasında dikkat çekici bir bağlantı sunar.
Öğrenciler farklı kozalakların spiral sayılarının her zaman aynı olmadığını da gözlemleyerek canlılardaki doğal çeşitliliği keşfedecek.
Bu istasyonda katılımcılar gözlem yapmayı, saymayı, örüntüleri belirlemeyi, verileri kaydetmeyi ve matematiksel ilişkiler kurmayı deneyimleyecek.
Keşif sorumuz: Doğadaki şekiller gerçekten rastgele mi oluşur, yoksa büyüme süreçlerinde matematiksel düzenler bulunabilir mi?

İstasyon 2: Zaman ve Basınç Altında Dönüşüm – Jeolojik Süreçleri Modelliyoruz!
Milyonlarca yıl boyunca üst üste biriken katmanlara basınç uygulandığında neler değişir?
Dünya’nın yüzeyi sürekli değişmektedir. Bitkisel kalıntılar, toprak ve tortullar zaman içerisinde üst üste birikebilir. Üstteki katmanların oluşturduğu basınç, alttaki malzemelerin sıkışmasına ve yapılarının değişmesine neden olabilir.
Bu istasyonda öğrenciler, jeolojik süreçlerdeki sıkışma olayını basit ve anlaşılır bir deney düzeneğiyle modelleyecek.
Bitkisel kalıntıları ve tortul katmanları temsil etmek amacıyla sünger ve pamuk malzemelerden katmanlı yapılar oluşturulacak. Öğrenciler önce bu katmanların başlangıç kalınlıklarını cetvelle ölçecek ve üzerlerine ağırlık yerleştirildiğinde nasıl bir değişim gerçekleşeceğini tahmin edecek.
Ardından şeffaf plakalar ve ağırlıklar yardımıyla katmanlara kontrollü biçimde basınç uygulanacak. Öğrenciler sıkışma sonrasındaki kalınlığı yeniden ölçerek ilk ve son durum arasındaki farkı hesaplayacak.
Böylece basınç uygulandığında katmanlar arasındaki boşlukların nasıl azalabildiğini ve malzemelerin nasıl daha sıkı hâle gelebildiğini doğrudan gözlemleyecekler.
Deneyin en önemli aşamalarından biri de bilimsel modellerin sınırlarını keşfetmek olacak.
Öğrenciler, gerçekleştirdikleri uygulamanın jeolojik sıkışmanın yalnızca fiziksel bir yönünü temsil ettiğini; gerçek jeolojik dönüşümlerde sıcaklık, basınç, kimyasal değişimler ve çok uzun zaman aralıklarının birlikte etkili olabildiğini öğrenecek.
Bu istasyonda tahmin yürütme, ölçme, karşılaştırma, hesaplama, model oluşturma ve bilimsel çıkarım yapma becerileri geliştirilecek.
Keşif sorumuz: Kısa sürede gerçekleştirdiğimiz bir deney, milyonlarca yıl süren jeolojik değişimlerin hangi özelliklerini anlamamıza yardımcı olabilir?

İstasyon 3: Karbon ve Filtrasyon – Karbonun Görünmeyen Gücünü Keşfediyoruz!
Suyun içindeki bazı maddeleri uzaklaştırmak için siyah renkli karbon taneciklerinden yararlanabileceğimizi biliyor muydunuz?
Karbon, doğada farklı yapılarda bulunabilen ve yaşamın kimyasal temelini oluşturan önemli elementlerden biridir. Karbonun özel olarak işlenmesiyle elde edilen aktif karbon ise çok sayıda küçük gözenek içeren yapısı ve geniş yüzey alanıyla dikkat çeker.
Bu özellikleri sayesinde aktif karbon, su arıtma ve koku giderme gibi pek çok uygulamada kullanılmaktadır.
Bu istasyonda öğrenciler, karbonun özelliklerini kendi kuracakları filtrasyon düzenekleri aracılığıyla araştıracak.
Öncelikle su ve ince toprak veya kum kullanılarak bulanık bir karışım hazırlanacak. Ardından huni, filtre kâğıdı, pamuk, kum ve granül aktif karbon gibi malzemelerle iki farklı filtrasyon düzeneği oluşturulacak.
Düzeneklerden biri aktif karbon içerecek, diğerinde ise aktif karbon bulunmayacak.
Öğrenciler aynı özellikteki bulanık sudan eşit miktarlarda alarak iki filtreden geçirecek. Filtrasyon öncesi ve sonrasında suyun görünümünü, bulanıklığını, şeffaflığını ve görülebilen parçacık miktarını karşılaştıracak.
Bu süreçte öğrenciler, farklı filtre malzemelerinin katı parçacıkları tutmadaki rolünü gözlemlerken aktif karbonun gözenekli yapısının neden önemli olduğunu da öğrenecek.
Aktif karbonun geniş yüzeyinde bazı maddelerin tutunması, adsorpsiyon adı verilen bilimsel bir süreçle açıklanır. Ancak bulanık sudaki parçacıkların uzaklaştırılmasında filtre kâğıdı, pamuk ve kumun da önemli görevleri vardır. Bu nedenle öğrenciler, farklı filtrelerin sonuçlarını dikkatle karşılaştırarak gözlemlerine dayalı değerlendirmeler yapacak.
İstasyonun önemli bir güvenlik ve bilimsel farkındalık mesajı da bulunuyor:
Daha berrak görünen bir su, mutlaka içilebilir veya mikroorganizmalardan arındırılmış su değildir.
Öğrenciler bu deney sayesinde su arıtmanın yalnızca gözle görülen kirleticileri uzaklaştırmaktan ibaret olmadığını da keşfedecek.
Bu istasyonda katılımcılar deney düzeneği kurma, kontrollü karşılaştırma yapma, gözlem sonuçlarını kaydetme ve günlük yaşamda kullanılan bilimsel teknolojileri anlamlandırma becerilerini geliştirecek.
Keşif sorumuz: Aktif karbonun gözle göremediğimiz gözenekli yapısı, suyun arıtılmasına nasıl katkı sağlayabilir?
Üç İstasyon, Ortak Bir Bilimsel Keşif!
Bu etkinliğin en önemli özelliği, birbirinden farklı görünen üç bilimsel konuyu aynı öğrenme deneyiminde bir araya getirmesidir.
İlk istasyonda bitkisel yapılardaki matematiksel örüntüler araştırılırken ikinci istasyonda doğal katmanların basınç altındaki davranışı incelenecek. Üçüncü istasyonda ise karbonun yapısal özelliklerinden yararlanılan bir filtrasyon uygulaması gerçekleştirilecek.
Böylece katılımcılar biyoloji, matematik, yer bilimleri ve kimya arasında bağlantılar kurabilecek.
Etkinlik, her biri dört öğrenciden oluşan üç grubun istasyonlarda dönüşümlü çalışmasıyla gerçekleştirilecek. Her öğrenci üç istasyonun tamamına katılarak farklı deneyimleri bir arada yaşayacak.
Katılımcılar deneyler boyunca gözlemlerini kaydedecek, tahminlerde bulunacak, sonuçlarını karşılaştıracak ve bilimsel sorulara kendi verilerinden hareketle yanıtlar arayacak.
Etkinliğin sonunda öğrencilerin doğaya yalnızca bakmakla kalmayıp onu bilimsel sorularla incelemenin önemini kavramaları hedeflenmektedir.
Çünkü bazen bir kozalağın pullarında matematik, üst üste dizilmiş katmanlarda Dünya’nın jeolojik geçmişi, küçücük karbon taneciklerinde ise önemli bir bilimsel teknoloji saklıdır!
Etkinlik Bilgileri
Etkinlik Numarası: 15
Etkinlik Adı: Triyas Döneminde Bitkisel Yapılar, Fibonacci Düzeni ve Karbonun Özellikleri
Tarih: 24 Ekim 2026 Cumartesi
Yer: Ayvalık Anadolu Lisesi yanı Kapalı Spor Salonu
Hedef Kitle: Ortaokul öğrencileri
Süre: 30 dakika
Katılımcı Kapasitesi: Her oturumda 12 öğrenci
Uygulama Yöntemi: 4 kişilik 3 grup, 3 deney istasyonunda dönüşümlü uygulama
Atölye Lideri: Erdinç UYSAL
Rehber Öğrenciler: Ecrin ARDA ve Duygu KARADAĞ
Günlük Oturum Saatleri
Etkinliğimiz 24 Ekim 2026 tarihinde 09.00–09.30, 09.45–10.15, 10.30–11.00, 11.15–11.45, 12.00–12.30, 13.30–14.00, 14.15–14.45, 15.00–15.30, 15.45–16.15 ve 16.30–17.00 saatlerinde toplam 10 oturum olarak gerçekleştirilecektir.
TÜBİTAK 4007 – Zamanın İzinde: Evren, Dünya, Yaşam ve İnsan
Bilim Seninle Şenlenecek!
Doğanın matematiksel düzenini keşfetmek, Dünya’nın geçirdiği değişimleri modellemek ve karbonun özelliklerini kendi deneylerinle araştırmak için seni de bilim şenliğimize bekliyoruz!
| Etkinlik Tarihi | 1 GÜN | Başlama Saati | Bitiş Saati |
| 24/10/2026 | 09:00 | 09:30 | |
| 24/10/2026 | 09:45 | 10:15 | |
| 24/10/2026 | 10:30 | 11:00 | |
| 24/10/2026 | 11:15 | 11:45 | |
| 24/10/2026 | 12:00 | 12:30 | |
| 24/10/2026 | 13:30 | 14:00 | |
| 24/10/2026 | 14:15 | 14:45 | |
| 24/10/2026 | 15:00 | 15:30 | |
| 24/10/2026 | 15:45 | 16:15 | |
| 24/10/2026 | 16:30 | 17:00 | |



