Etkinlik Sıra No:		21
Etkinlik Adı:		Ateşten Maddeyi Anlamaya İnsanlığın Düşünce Yolculuğu

		Adı-Soyadı
Atölye Lideri Öğretmen:		Serkan ÇELİK

1.Rehber Öğrenci:		Ceren GEREN
2.Rehber Öğrenci:		Ada Naz DOĞAN

Kullanılan yöntem ve teknikler

Gözlem, kontrollü karşılaştırma, modelleme, benzetim (analojik model kullanımı), sınıflandırma ve eşleştirme, kart temelli senaryo/etkinlik, istasyon temelli rotasyon, işbirlikli grup çalışması, tartışma ve akıl yürütme, kanıta dayalı çıkarım, soru-cevap, yapılandırılmış veri toplama (gözlem fişi/kayıt kartı), hızlı ölçme-değerlendirme (tek soruluk kontrol), zaman çizelgesi kullanımı ve damgalama (zaman pasaportu)

Hedef Kitle:	Ortaokul öğrencileri
Etkinlik Süresi:	30 dakika
Katılımcı Sayısı:	12 kişi

Amacı:

Bu etkinliğin amacı, ateşin insanlık tarihinde yalnızca ısınma ve pişirme aracı olmadığını; gözlem, karşılaştırma ve çıkarım yoluyla beslenme ve düşünme biçimini dönüştüren bir eşik olduğunu göstermektir. Katılımcıların ateşi bir unsur ya da element olarak değil, oksijenle ilişkili bir yanma süreci olarak kavramaları; dört unsur yaklaşımından ölçüme dayalı kimya açıklamalarına geçişi fark etmeleri hedeflenir. Böylece proje amacıyla uyumlu biçimde bilimsel süreç becerileri desteklenir.

Kullanılacak Malzeme:

Çiğ patates dilimleri, önceden haşlanıp kurutulmuş patates dilimleri, ezme plakaları, su kapları, şeffaf kaplar, çene gücünü temsil eden farklı dirençte sıkma aparatları, tek kullanımlık eldivenler, gözlem kayıt kartları, zaman pasaportu kartları ve damga, kısa görev fişleri, Empedokles dört unsur kartları, atom modeli kartları, oksijen ve yanma süreç kartları, yakıt ısı oksijen ürün kartları, element sınıflandırma kartları, zaman çizelgesi kartları, Ateşten Maddeyi Anlamaya etkinlik posteri, zaman çizelgesi posteri, Empedokles dört unsur posteri, atom modeli posteri, yanma üçgeni posteri, Lavoisier ve oksijen posteri, periyodik tablo posteri, istasyon yönerge posterleri

Uygulama Planı:

Hedef Kitle:
Hedef kitle ortaokul öğrencileridir.
Kullanılacak yöntem ve teknikler:
Toplam süre 30 dakikadır. Aynı anda en fazla 12 katılımcı katılır.
Gözlem, kontrollü karşılaştırma, modelleme, benzetim (analojik model kullanımı), sınıflandırma ve eşleştirme, kart temelli senaryo/etkinlik, istasyon temelli rotasyon, işbirlikli grup çalışması, tartışma ve akıl yürütme, kanıta dayalı çıkarım, soru-cevap, yapılandırılmış veri toplama (gözlem fişi/kayıt kartı), hızlı ölçme-değerlendirme (tek soruluk kontrol), zaman çizelgesi kullanımı ve damgalama (zaman pasaportu)
Süre ve katılımcı:
Uygulama:
Alan üç istasyona ayrılır. Katılımcılar üç alt gruba ayrılarak dönüşümlü ilerler. Başlangıçta 5 dakika yönlendirme, sonunda 5 dakika değerlendirme vardır.
Başlangıçta atölye lideri öğretmen, etkinliğin proje amacına katkısını açıklar: katılımcıların kavramları etkileşimli uygulamalarla anlamlandırması, gözlem ve karşılaştırma yapması, çıkarımda bulunması ve bilimsel modeli doğru kullanması. Ateşin bir madde değil, belirli koşullarda gerçekleşen bir süreç olduğu fikrinin güvenli modellerle inceleneceği söylenir. Her katılımcıya zaman pasaportu kartı verilir, her istasyon sonunda damga ve tek soruluk hızlı kontrol yapılacağı belirtilir.
İstasyon 1 Pişirme ile yapısal değişim ve mekanik işlenebilirlik: Katılımcılar çiğ patates dilimi ile önceden haşlanıp kurutulmuş patates dilimini ezme plakaları üzerinde aynı kuvvetle ezer. Çene gücünü temsil eden farklı dirençte sıkma aparatları ile çiğneme benzetimi yapılır. Rehber öğrenciler, gözlem kartına üç veri yazdırır: parçalanma kolaylığı, doku değişimi, ezme sonrası görünüm. Ardından örnekler şeffaf kaplarda kısa süre suyla temas ettirilir ve dağılma farkı gözlenir. Çıkarım sorusu, Isı etkisi besinin iç yapısını nasıl değiştirir ve bu değişim neden daha az kuvvetle parçalanmayı sağlar, şeklindedir. Hızlı kontrol sorusu, Ateş bir madde mi yoksa bir sürecin sonucu mu, gerekçenle yaz, şeklindedir.
İstasyon 2 Düşünce modelleri karşılaştırması: Empedokles dört unsur poster ve kartları ile atom modeli kartları dağıtılır. Gruplar aynı olguyu iki modelle açıklamaya çalışır ve iki ölçütle karşılaştırır: gözleme dayalı açıklama gücü, test edilebilirlik. Ateş burada bir unsur mu yoksa bir etki mi sorusu tartıştırılır. Hızlı kontrol sorusu, Seçtiğin modeli iki ölçütle gerekçelendir, şeklindedir. Sonuç cümlesi pasaporta yazılır.
İstasyon 3 Yanma, oksijen ve kimyada dönüşüm: Katılımcılar yakıt, ısı, oksijen, ürün kartları ile süreci sıralar. Oksijen kartı çıkarıldığında sürecin neden durduğu, kapalı kap ve hava akımı benzetimi üzerinden açıklanır. Gerçek yanma yapılmaz. Yanma üçgeni posterine göre gerekli koşullar tekrar edilir. Ardından Lavoisier ve oksijen kartı zaman çizelgesi posterinde doğru yere yerleştirilir. Element sınıflandırma kartları periyodik tablo görseli ile eşleştirilir. Hızlı kontrol sorusu, Yanmanın gerçekleşmesi için gerekli üç koşulu yaz ve oksijen kaldırıldığında sürecin neden durduğunu bir cümleyle açıkla, şeklindedir.
Güvenlik ve atık yönetimi: Açık alev, yanıcı sıvı ve tehlikeli kimyasal kullanılmaz. Katılımcılar tek kullanımlık eldiven kullanır. Organik atıklar kapaklı poşette toplanır. Kullanılan su ve sıvı atıklar ayrı kapta biriktirilir ve uygun şekilde bertaraf edilir.
Görev paylaşımı: Atölye lideri öğretmen giriş anlatımı, güvenlik bilgilendirmesi, bilimsel bağlantılar ve kapanış değerlendirmesini yürütür. İki rehber öğrenci materyal dağıtımı, süre takibi, sıra yönetimi, pasaport damgası ve kayıt kartlarının tamamlanmasından sorumludur.
Kapanışta her grup kısa bir özet yapar. Katılımcıların, ateşin madde değil süreç olduğunu, yanmanın oksijenle ilişkili koşullu bir olay olduğunu, iki açıklama modelini ölçütlere göre karşılaştırabildiğini göstermesi beklenir. Pasaportlar ve gözlem kartları etkinlik çıktısı olarak saklanır.

Etkinlik Tarihi	1 GÜN	Başlama Saati	Bitiş Saati
22/10/2026		09:00	09:30
22/10/2026		09:45	10:15
22/10/2026		10:30	11:00
22/10/2026		11:15	11:45
22/10/2026		12:00	12:30
22/10/2026		13:30	14:00
22/10/2026		14:15	14:45
22/10/2026		15:00	15:30
22/10/2026		15:45	16:15
22/10/2026		16:30	17:00