Etkinlik Sıra No:		21
Etkinlik Adı:		Ateşten Maddeyi Anlamaya İnsanlığın Düşünce Yolculuğu

		Adı-Soyadı
Atölye Lideri Öğretmen:		Serkan ÇELİK

Atölye Lideri SERKAN ÇELİK, Ateşten Maddeyi Anlamaya: İnsanlığın Düşünce Yolculuğu etkinliğinde; hedef-kazanım-akışı tanıtır. Güvenlik, geçiş düzeni ve malzeme kullanım esaslarını bildirir. Uygulamaları bilimsel doğrulukla ve yaş düzeyine uygun biçimde yürütür; gözlem-karşılaştırma-çıkarım süreçlerini yönlendirir. Hızlı kontrol sorularını uygular, kısa değerlendirme yapar ve çıktıları proje amacıyla ilişkilendirir. Temas/dökülme vb. durumlarda ilk müdahaleyi başlatır. Atıkların uygun kaplarda toplanmasını ve etkinlik sonunda güvenli uzaklaştırılmasını denetler.

1.Rehber Öğrenci:		Ceren GEREN
2.Rehber Öğrenci:		Ada Naz DOĞAN

Rehber Öğrenci CEREN GEREN, Ateşten Maddeyi Anlamaya İnsanlığın Düşünce Yolculuğu etkinliğinde görev almaktadır. Etkinlik başlamadan önce istasyon malzemelerini kontrol eder ve kullanım sırasına göre hazırlar. Katılımcıların gruplara ayrılmasına ve istasyonlara düzenli yerleşmesine destek olur. Süre takibini yapar ve istasyon geçişlerini atölye liderinin yönlendirmesine uygun şekilde düzenler. Bekleyen katılımcılara görev fişlerini dağıtır ve sıra yönetimini destekler. Katılımcıların gözlem kartlarını doldurmasına rehberlik eder. Zaman pasaportu damgalama işlemini uygular. Kullanılan malzemelerin eksik veya uygunsuz kullanımını atölye liderine bildirir.

Rehber Öğrenci ADA NAZ DOĞAN, Ateşten Maddeyi Anlamaya İnsanlığın Düşünce Yolculuğu etkinliğinde görev almaktadır. Katılımcılara gözlem kayıt kartı, kısa görev fişi ve diğer basılı materyalleri dağıtır. İstasyonlarda kullanılan kart setlerinin doğru gruba ve doğru aşamada kullanılmasını sağlar. Veri kaydı sürecinde katılımcıların gözlem ve kısa cevaplarını kontrol ederek eksik alanları tamamlatır. Hızlı ölçme-değerlendirme sorularının toplanmasını ve düzenlenmesini sağlar. Kullanım sonrası materyallerin toplanmasını, ayrıştırılmasını ve yeniden kullanım için düzenlenmesini yürütür. Organik atık ve sıvı atık kaplarının karışmamasına dikkat eder ve atık yönetimi sürecine destek olur. Etkinlik sonunda kayıt kartlarını ve pasaport verilerini atölye liderine teslim eder.

Hedef Kitle:	Ortaokul öğrencileri
Etkinlik Süresi:	30 dakika
Katılımcı Sayısı:	12 kişi

Amacı:

Bu etkinliğin amacı, ateşin insanlık tarihinde yalnızca ısınma ve pişirme aracı olmadığını; gözlem, karşılaştırma ve çıkarım yoluyla beslenme ve düşünme biçimini dönüştüren bir eşik olduğunu göstermektir. Katılımcıların ateşi bir unsur ya da element olarak değil, oksijenle ilişkili bir yanma süreci olarak kavramaları; dört unsur yaklaşımından ölçüme dayalı kimya açıklamalarına geçişi fark etmeleri hedeflenir. Böylece proje amacıyla uyumlu biçimde bilimsel süreç becerileri desteklenir.

Kullanılacak Malzeme:

Uygulama Planı:

Hedef Kitle:
Hedef kitle ortaokul öğrencileridir.
Kullanılacak yöntem ve teknikler:
Toplam süre 30 dakikadır. Aynı anda en fazla 12 katılımcı katılır.
Gözlem, kontrollü karşılaştırma, modelleme, benzetim (analojik model kullanımı), sınıflandırma ve eşleştirme, kart temelli senaryo/etkinlik, istasyon temelli rotasyon, işbirlikli grup çalışması, tartışma ve akıl yürütme, kanıta dayalı çıkarım, soru-cevap, yapılandırılmış veri toplama (gözlem fişi/kayıt kartı), hızlı ölçme-değerlendirme (tek soruluk kontrol), zaman çizelgesi kullanımı ve damgalama (zaman pasaportu)
Uygulama:
Alan üç istasyona ayrılır. Katılımcılar üç alt gruba ayrılarak dönüşümlü ilerler. Başlangıçta 5 dakika yönlendirme, sonunda 5 dakika değerlendirme vardır.
Başlangıçta atölye lideri öğretmen, etkinliğin proje amacına katkısını açıklar: katılımcıların kavramları etkileşimli uygulamalarla anlamlandırması, gözlem ve karşılaştırma yapması, çıkarımda bulunması ve bilimsel modeli doğru kullanması. Ateşin bir madde değil, belirli koşullarda gerçekleşen bir süreç olduğu fikrinin güvenli modellerle inceleneceği söylenir. Her katılımcıya zaman pasaportu kartı verilir, her istasyon sonunda damga ve tek soruluk hızlı kontrol yapılacağı belirtilir.

Görsel yol göstermesi için yapay zeka ile oluşturulmuştur.
İstasyon 1 Pişirme ile yapısal değişim ve mekanik işlenebilirlik: Katılımcılar çiğ patates dilimi ile önceden haşlanıp kurutulmuş patates dilimini ezme plakaları üzerinde aynı kuvvetle ezer. Çene gücünü temsil eden farklı dirençte sıkma aparatları ile çiğneme benzetimi yapılır. Rehber öğrenciler, gözlem kartına üç veri yazdırır: parçalanma kolaylığı, doku değişimi, ezme sonrası görünüm. Ardından örnekler şeffaf kaplarda kısa süre suyla temas ettirilir ve dağılma farkı gözlenir. Çıkarım sorusu, Isı etkisi besinin iç yapısını nasıl değiştirir ve bu değişim neden daha az kuvvetle parçalanmayı sağlar, şeklindedir. Hızlı kontrol sorusu, Ateş bir madde mi yoksa bir sürecin sonucu mu, gerekçenle yaz, şeklindedir.

Görsel yol göstermesi için yapay zeka ile oluşturulmuştur.
İstasyon 2 Düşünce modelleri karşılaştırması: Empedokles dört unsur poster ve kartları ile atom modeli kartları dağıtılır. Gruplar aynı olguyu iki modelle açıklamaya çalışır ve iki ölçütle karşılaştırır: gözleme dayalı açıklama gücü, test edilebilirlik. Ateş burada bir unsur mu yoksa bir etki mi sorusu tartıştırılır. Hızlı kontrol sorusu, Seçtiğin modeli iki ölçütle gerekçelendir, şeklindedir. Sonuç cümlesi pasaporta yazılır.

Görsel yol göstermesi için yapay zeka ile oluşturulmuştur.
İstasyon 3 Yanma, oksijen ve kimyada dönüşüm: Katılımcılar yakıt, ısı, oksijen, ürün kartları ile süreci sıralar. Oksijen kartı çıkarıldığında sürecin neden durduğu, kapalı kap ve hava akımı benzetimi üzerinden açıklanır. Gerçek yanma yapılmaz. Yanma üçgeni posterine göre gerekli koşullar tekrar edilir. Ardından Lavoisier ve oksijen kartı zaman çizelgesi posterinde doğru yere yerleştirilir. Element sınıflandırma kartları periyodik tablo görseli ile eşleştirilir. Hızlı kontrol sorusu, Yanmanın gerçekleşmesi için gerekli üç koşulu yaz ve oksijen kaldırıldığında sürecin neden durduğunu bir cümleyle açıkla, şeklindedir.

Güvenlik ve atık yönetimi: Açık alev, yanıcı sıvı ve tehlikeli kimyasal kullanılmaz. Katılımcılar tek kullanımlık eldiven kullanır. Organik atıklar kapaklı poşette toplanır. Kullanılan su ve sıvı atıklar ayrı kapta biriktirilir ve uygun şekilde bertaraf edilir.
Görev paylaşımı: Atölye lideri öğretmen giriş anlatımı, güvenlik bilgilendirmesi, bilimsel bağlantılar ve kapanış değerlendirmesini yürütür. İki rehber öğrenci materyal dağıtımı, süre takibi, sıra yönetimi, pasaport damgası ve kayıt kartlarının tamamlanmasından sorumludur.
Kapanışta her grup kısa bir özet yapar. Katılımcıların, ateşin madde değil süreç olduğunu, yanmanın oksijenle ilişkili koşullu bir olay olduğunu, iki açıklama modelini ölçütlere göre karşılaştırabildiğini göstermesi beklenir. Pasaportlar ve gözlem kartları etkinlik çıktısı olarak saklanır.

Etkinlik Tarihi	1 GÜN	Başlama Saati	Bitiş Saati
22/10/2026		09:00	09:30
22/10/2026		09:45	10:15
22/10/2026		10:30	11:00
22/10/2026		11:15	11:45
22/10/2026		12:00	12:30
22/10/2026		13:30	14:00
22/10/2026		14:15	14:45
22/10/2026		15:00	15:30
22/10/2026		15:45	16:15
22/10/2026		16:30	17:00