| Etkinlik Sıra No: | 25 | ||||
| Etkinlik Adı: | Bereketli Topraklar: Tarım ve İnsanlık | ||||
| Adı-Soyadı | ||
| Atölye Lideri Öğretmen: | Beyhan AKSOP | |
| 1.Rehber Öğrenci: | Ela CENGAR | |
| 2.Rehber Öğrenci: | Rumeysa ÇİFTSÜREN | |
| Hedef Kitle: | Ortaokul öğrencileri |
| Etkinlik Süresi: | 40 dakika |
| Katılımcı Sayısı: | 12 kişi |
Bir Tohumdan Uygarlığa Uzanan Bilimsel Yolculuk
İnsanlık tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri, insanların doğadan topladıkları besinlerle yaşamlarını sürdürmenin yanı sıra kendi besinlerini üretmeye başlamasıdır. Binlerce yıl önce gerçekleşen tarımsal dönüşüm, yalnızca beslenme alışkanlıklarını değil; yerleşim düzenini, toplumsal ilişkileri, ekonomik faaliyetleri ve uygarlıkların gelişimini de derinden etkilemiştir.
Peki, insanlar bitkilerin nasıl çoğaldığını nasıl keşfetti? Tohumların doğada nasıl yayıldığını gözlemlemek tarımın gelişimine nasıl katkı sağladı? Bir bitkiyi tohum kullanmadan yeniden yetiştirmek mümkün mü? Suyu ve toprağı sınırlı olan bir çiftçi hangi bitkileri yetiştirmeyi tercih etmelidir?
“Bereketli Topraklar: Tarım ve İnsanlık” etkinliğinde katılımcılarımız, bu soruların yanıtlarını yalnızca dinleyerek değil; deneyler yaparak, canlı bitki örneklerini inceleyerek, ölçümler gerçekleştirerek ve kendi tarımsal kararlarını vererek keşfedecekler.
Üç farklı istasyondan oluşan etkinliğimizde, bitkilerin doğadaki yolculuğundan sürdürülebilir tarımsal üretime uzanan bilimsel bir keşif gerçekleştirilecek.

2. İSTASYON: YENİDEN BÜYÜYEN YAŞAM
Tohum Olmadan Yeni Bir Bitki Yetiştirmek Mümkün mü?
🌿 Bir sebzenin kullanılmayan kısmından yeniden yapraklar veya kökler gelişebilir mi?
Bitkilerin yaşam döngüsü çoğunlukla tohumların çimlenmesiyle anlatılır. Ancak doğada bazı bitkiler, tohum oluşturmadan da çeşitli bitki bölümleri aracılığıyla çoğalabilir veya yeniden büyüme gösterebilir.
Bu özellik, bitkilerdeki vejetatif çoğalma ve yeniden gelişim süreçlerinin temelini oluşturur.
İnsanlar, bitkilerin bu özelliklerini binlerce yıldır tarımsal üretimde kullanmaktadır.
Bu istasyonda katılımcılarımız, günlük yaşamlarında karşılaştıkları üç farklı bitkiyi bilimsel bir bakış açısıyla inceleyecekler.
Kereviz: Bir Dip Bölümünden Yeni Yapraklar
Kerevizin kesilerek ayrılmış dip bölümünün uygun koşullarda yeniden yaprak oluşturabildiği gözlemlenecek.
Katılımcılar, önceden hazırlanmış örneklerde yeni gelişen yaprakları ve varsa kök yapılarını inceleyerek bitkinin canlı dokularının yeniden büyüme yeteneğini keşfedecekler.
Sarımsak: Küçük Bir Dişten Yeni Sürgünler
Sarımsak dişlerinin uygun ortamda kök ve yeşil sürgün oluşturma süreci incelenecek.
Katılımcılar, bir sarımsak dişinin yeni gelişimi nasıl başlatabildiğini ve bitkisel üretimde bu özelliğin nasıl kullanılabildiğini gözlemleyecekler.
Ananas: Tepe Kısmından Yeni Kökler
Ananasın yapraklı tepe bölümünün uygun koşullarda kök oluşturabilmesi, bu istasyonun en ilgi çekici örneklerinden biri olacak.
Önceden hazırlanmış ananas örnekleri sayesinde katılımcılar, kök gelişimini inceleme ve bitkinin farklı bir bölümünden yeniden yetiştirilme sürecini tanıma fırsatı bulacaklar.
Suda mı, Toprakta mı?
Bu istasyonda farklı gelişim aşamalarında hazırlanmış bitki örnekleri de karşılaştırılacak.
Katılımcılar:
- Yeni kökleri ve filizleri büyüteçlerle inceleyecek.
- Yeni yaprak oluşumunu gözlemleyecek.
- Suda ve toprakta bulunan örnekler arasındaki farklılıkları araştıracak.
- Bitkilerin gelişimi için su, ışık ve uygun ortamın önemini tartışacak.
- Farklı günlerdeki gelişim örneklerinden yararlanarak zaman içerisinde oluşan değişimleri karşılaştıracak.
- Tohum kullanılmadan gerçekleşebilen yeniden büyüme süreçlerine ilişkin gözlemsel kanıtlar belirleyecek.
Bu çalışmalar, katılımcıların hem bitkilerin gelişimini anlamalarını hem de günlük yaşamda kullanılmayan bazı bitki parçalarının yeniden değerlendirilebileceğini fark etmelerini sağlayacak.
Keşif sorumuz: “Bir bitkinin yeniden büyümeye başladığını hangi gözlemlerle kanıtlayabiliriz?”

3. İSTASYON: SEÇİMDEN SOFRAYA
Geleceğin Çiftçisi Sen Olsaydın Hangi Tohumu Seçerdin?
🌾 En fazla ürün veren tohum, her zaman en iyi seçim midir?
Tarımsal üretimde başarılı olmak, yalnızca toprağa tohum ekmekten ibaret değildir.
Yetiştirilecek bitkinin su ihtiyacı, kuraklığa dayanıklılığı, gelişme süresi, verimi ve çevre koşullarına uyumu gibi birçok özelliğin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Özellikle su kaynaklarının sınırlı olduğu bölgelerde doğru bitkiyi seçmek, sürdürülebilir tarımsal üretim açısından büyük önem taşır.
Bu istasyonda katılımcılarımız bir çiftçinin karşılaşabileceği karar verme sürecini canlandıracaklar.
Tarımsal Karar Verme Oyunu
Katılımcılara farklı bitkileri ve özelliklerini temsil eden tohum kartları ile çeşitli üretim koşullarını içeren senaryolar sunulacak.
Temel senaryomuz:
“Su kaynaklarınız sınırlı. Ancak tarımsal üretimin devam etmesi gerekiyor. Hangi tohumu yetiştirmeyi tercih edersiniz?”
Katılımcılar, ellerindeki seçenekleri inceleyerek hangi tohumu tercih edeceklerine karar verecekler.
Karar verirken şu özellikleri değerlendirecekler:
- Bitkinin ihtiyaç duyduğu su miktarı
- Kuraklık ve çevresel koşullara dayanıklılığı
- Elde edilebilecek ürün miktarı
- Büyüme ve gelişme süresi
- Mevcut üretim koşullarına uygunluğu
Her katılımcı tercih ettiği tohumu belirleyerek kararını hangi bilgilere dayandırdığını açıklayacak.
Bu uygulama sayesinde öğrenciler, tarımsal üretimde her koşul için geçerli tek bir doğru seçim olmadığını; uygun seçimin mevcut kaynaklara ve çevresel koşullara göre değişebileceğini keşfedecekler.
Atık mı, Kaynak mı?
İstasyonun ikinci bölümünde ise gıda israfı ve kaynakların yeniden değerlendirilmesi ele alınacak.
Katılımcılar bazı sebze parçalarını inceleyerek bunların:
- yeniden yetiştirilip yetiştirilemeyeceğini,
- organik atık olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini,
- hangi durumlarda israfın önlenmesine katkı sağlayabileceğini
tartışacaklar.
Böylece gıda üretiminin yalnızca yetiştirme ve hasat süreçlerinden ibaret olmadığını, tüketim ve atık yönetiminin de sürdürülebilirliğin bir parçası olduğunu öğrenecekler.
Keşif sorumuz: “Sınırlı doğal kaynaklarla hem yeterli besin üretmek hem de çevreyi korumak için nasıl kararlar vermeliyiz?”
TARIMDAN UYGARLIĞA: ÜÇ İSTASYON, TEK BÜYÜK HİKÂYE
Bu üç istasyonda gerçekleştirilen çalışmalar, tarımın gelişiminde doğayı gözlemlemenin, bitkilerin özelliklerini öğrenmenin ve bilinçli seçimler yapmanın önemini ortaya koymaktadır.
İnsanlar, bitkilerin yayılma ve büyüme özelliklerini zamanla daha iyi tanıyarak yetiştirme yöntemlerini geliştirmiştir. Farklı coğrafyalarda ortaya çıkan tarımsal üretim uygulamaları, yerleşik yaşam biçimlerinin yaygınlaşmasına, besin üretiminin artmasına ve toplumların dönüşümüne katkı sağlamıştır.
Bugün ise aynı bilimsel merak, sürdürülebilir tarımın, gıda güvenliğinin ve doğal kaynakların korunmasının temelinde yer almaktadır.
“Bereketli Topraklar: Tarım ve İnsanlık” etkinliği, geçmişte insanlığın yaşam biçimini değiştiren tarımsal keşifleri, günümüzdeki bilimsel uygulamalar ve geleceğin sürdürülebilir üretim anlayışıyla buluşturmaktadır.
Katılımcılarımız etkinlik boyunca gözlem yapacak, tahminlerde bulunacak, deneyler gerçekleştirecek, veriler toplayacak ve kendi kararlarını bilimsel gerekçelerle açıklayacaklar.
Çünkü bilim, yalnızca doğru cevapları öğrenmek değil; doğru soruları sormak, araştırmak ve kanıtlarla düşünmektir.

Görsel yol göstermesi için yapay zeka ile oluşturulmuştur.
Üçüncü istasyonda bilinçli seçim ve sürdürülebilir üretim ele alınır. Farklı tohum özelliklerini temsil eden kartlar kullanılır. Katılımcılar sınırlı kaynak koşulunda hangi tohumu saklayıp ekeceklerine karar verir ve gerekçelerini açıklar. Ardından atık sebze örnekleri üzerinden çöpe atma ile yeniden yetiştirme karşılaştırılır. Bu bölümde gıda döngüsü ve israfın azaltılması üzerine çıkarım yapılır.
Kapanış bölümünde tüm istasyonlarda elde edilen bilgiler birleştirilir. Katılımcılar zaman pasaportlarına kısa bir değerlendirme sorusunu yanıtlar ve öğrendikleri bilgiyi zaman çizgisi panosuna ekler.
Görev paylaşımı kapsamında bir atölye lideri öğretmen bilimsel açıklamaları yapar, süre ve güvenlik yönetimini sağlar ve ölçme değerlendirmeyi yürütür. İki rehber öğrenci malzeme düzeni, istasyon geçişleri, kayıt kartlarının takibi ve bekleme yönetiminden sorumludur.
Güvenlik ve atık yönetimi kapsamında kesici aletler yalnızca atölye liderinin kontrolünde kullanılır. Bitki materyalleri yalnızca eğitim amaçlıdır ve tüketilmez. Deney kapları gıda amaçlı kullanılmaz. Göz ve cilt temasında sorumlu kişi atölye lideridir ve gerekli durumlarda okul ilk yardım prosedürleri uygulanır. Organik atıklar ayrı kapta toplanır, kağıt ve plastik atıklar geri dönüşüme ayrılır ve etkinlik sonunda alan temizlenir.
| Etkinlik Tarihi | 1 GÜN | Başlama Saati | Bitiş Saati |
| 23/10/2026 | 09:00 | 09:40 | |
| 23/10/2026 | 09:55 | 10:35 | |
| 23/10/2026 | 10:50 | 11:30 | |
| 23/10/2026 | 11:45 | 12:25 | |
| 23/10/2026 | 13:30 | 14:10 | |
| 23/10/2026 | 14:25 | 15:05 | |
| 23/10/2026 | 15:20 | 16:00 | |
| 23/10/2026 | 16:15 | 16:55 | |




