| Etkinlik Sıra No: | 26 | ||||
| Etkinlik Adı: | Nilin Bilimi: Mumyalama ve Yapıların Doğuşu | ||||
| Adı-Soyadı | ||
| Atölye Lideri Öğretmen: | Beyhan AKSOP | |
| 1.Rehber Öğrenci: | Eda AKKILIÇ | |
| 2.Rehber Öğrenci: | Yahya DURAK | |
| Hedef Kitle: | Ortaokul öğrencileri |
| Etkinlik Süresi: | 30 dakika |
| Katılımcı Sayısı: | 12 kişi |
Antik Mısır’ın gizemli dünyasında bilimsel bir yolculuğa hazır mısınız?
Binlerce yıl önce Nil Nehri kıyılarında gelişen Antik Mısır uygarlığı, görkemli piramitleri, mumyalama yöntemleri ve etkileyici yapılarıyla insanlık tarihinde önemli bir yere sahiptir. Peki, Antik Mısırlılar organik maddelerin bozulmasını nasıl yavaşlatıyordu? Toprak, su ve saman gibi basit malzemelerden nasıl dayanıklı yapılar oluşturuyorlardı? Günümüzde bilimsel yöntemlerle açıkladığımız bu uygulamaların arkasında hangi doğa olayları bulunuyor?
“Nilin Bilimi: Mumyalama ve Yapıların Doğuşu” etkinliğinde katılımcılar, Antik Mısır uygarlığının günlük yaşamında ve yapı teknolojilerinde kullanılan yöntemleri bilimsel deneylerle keşfedecek.
Bu etkinlikte tarih ve bilim bir araya geliyor! Öğrenciler, organik maddelerin korunmasından yapı malzemelerinin dayanıklılığına, kuruma süreçlerinden bilimsel veri toplamaya kadar birçok konuyu uygulamalı olarak inceleyecek.
Etkinlik, her biri farklı bir bilimsel konuya odaklanan üç etkileşimli istasyondan oluşmaktadır. Katılımcılar küçük gruplara ayrılarak istasyonlarda dönüşümlü çalışacak, deneyler gerçekleştirecek, gözlemlerini kaydedecek ve elde ettikleri bulgulardan bilimsel sonuçlar çıkaracaktır.
1. İSTASYON: MUMYALAMA VE KORUNMA
Antik Mısırlılar organik maddeleri nasıl koruyordu?
Antik Mısır uygarlığının en dikkat çekici uygulamalarından biri mumyalamadır. Eski Mısırlılar, ölen insanların bedenlerini uzun süre korumak amacıyla çeşitli yöntemler geliştirmişlerdir. Bu yöntemlerin önemli aşamalarından biri, vücuttaki suyun uzaklaştırılmasıydı.
Peki, suyun uzaklaştırılması organik maddelerin korunmasını neden kolaylaştırır? Tuz, bu süreçte nasıl bir görev üstlenir?
Bu istasyonda katılımcılar, mumyalamanın temelindeki kuruma ve korunma prensibini anlamak için elma parçaları üzerinde hazırlanmış bilimsel bir modeli inceleyecekler.
Bu istasyonda neler yapacağız?
Etkinlikten yaklaşık 15 gün önce hazırlanan organik örnekler, farklı koşullarda bekletilmiş olarak ziyaretçilere sunulacaktır.
Bir grup elma örneği tuzlu ortamda, diğer grup ise tuzsuz kontrol koşullarında bekletilecektir.
Katılımcılar bu örnekleri karşılaştırarak:
- Tuzlu ve tuzsuz ortamlarda meydana gelen farklılıkları gözlemleyecek.
- Elma örneklerinin renk, yüzey, şekil ve kuruluk özelliklerini inceleyecek.
- Mutfak terazisi kullanarak örneklerin kütlelerini ölçecek.
- Önceden kaydedilmiş başlangıç değerleriyle karşılaştırma yapacak.
- Tuzun su kaybı üzerindeki etkisini sorgulayacak.
- Organik maddelerde su miktarı ile bozulma süreçleri arasındaki ilişkiyi keşfedecek.
Hangi bilimsel soruların yanıtlarını arayacağız?
Tuz, elma gibi organik maddelerde nasıl bir değişime neden olur?
Organik maddelerin su kaybetmesi neden korunmalarına yardımcı olabilir?
İki farklı koşulda bekletilen aynı tür örneklerin değişimleri neden farklıdır?
Bu soruların yanıtları gözlem ve ölçümlerle araştırılacaktır.
Ne öğreneceğiz?
Tuz, uygun koşullarda organik maddelerdeki suyun azalmasına yardımcı olur. Suyun azalması, birçok mikroorganizmanın gelişmesini ve bazı bozulma süreçlerini yavaşlatabilir.
Antik Mısırlılar da mumyalama sırasında doğal tuz karışımlarından yararlanarak bedenlerdeki suyun uzaklaştırılmasını sağlamışlardır.
Bu istasyonda öğrenciler, tarihsel bir uygulamanın arkasında su kaybı, kuruma ve mikroorganizmaların gelişme koşulları gibi bilimsel ilkelerin bulunduğunu keşfedecekler.
Bilimsel keşfimiz: Bir maddenin korunmasında yalnızca sıcaklık değil, içerdiği su miktarı ve bulunduğu ortam da önemli rol oynar.
2. İSTASYON: YAPI MALZEMELERİ VE DAYANIKLILIK
Nil kıyısındaki toprak nasıl yapı malzemesine dönüştü?
Antik Mısır’da insanlar, Nil Nehri’nin çevresinde bulunan doğal malzemelerden yararlanarak evler, depolar ve çeşitli yapılar inşa etmişlerdir.
Nil’in taşıdığı alüvyonlu topraklar, suyla karıştırılarak şekillendirilebiliyor; saman gibi bitkisel malzemelerle desteklenip kurutulduğunda kerpiç yapı taşlarına dönüşebiliyordu.
Peki, sıradan bir toprak karışımı nasıl yapı malzemesi haline gelir? Saman eklenmesi neyi değiştirir? Bir tuğlanın kuruması neden önemlidir?
Bu istasyonda katılımcılar, Antik Mısır’da kullanılan kerpiç yapımının temel prensiplerini keşfedecek.
Bu istasyonda neler yapacağız?
Katılımcılar, kil veya toprak, su ve saman kullanarak kendi küçük kerpiç tuğla modellerini hazırlayacaklar.
Uygulama sırasında:
- Kil veya toprağın fiziksel özelliklerini inceleyecekler.
- Karışıma su ekleyerek şekil verilebilirlikteki değişimi gözlemleyecekler.
- Samanın karışımın yapısını nasıl etkilediğini araştıracaklar.
- Hazırladıkları karışımı küçük kalıplara yerleştirerek tuğla modelleri oluşturacaklar.
- Önceden hazırlanmış ıslak, yarı kuru ve kuru tuğla örneklerini karşılaştıracaklar.
- Kuruma sırasında oluşabilecek çatlakları, yüzey değişimlerini ve malzeme bütünlüğünü inceleyecekler.
Yeni hazırlanan kerpiç modellerin tamamen kuruması günler sürebileceğinden, bu değişimin farklı aşamalarını göstermek amacıyla önceden hazırlanmış örneklerden yararlanılacaktır.
Hangi bilimsel soruların yanıtlarını arayacağız?
Toprağa su eklendiğinde şekil vermek neden kolaylaşır?
Saman, bir kerpiç tuğlanın dayanıklılığını nasıl etkileyebilir?
Islak ve kuru tuğlaların özellikleri neden birbirinden farklıdır?
Malzemelerin karışım oranlarını değiştirirsek aynı sonucu elde eder miyiz?
Katılımcılar bu sorular üzerinde düşünerek farklı malzemelerin görevlerini keşfedecekler.
Ne öğreneceğiz?
Kil ve toprak karışımın ana gövdesini oluştururken su, malzemenin işlenebilirliğini ve şekillendirilmesini kolaylaştırır.
Saman gibi bitkisel lifler ise uygun oranlarda kullanıldığında çatlakların gelişimini ve kuvvetlerin malzeme içerisinde dağılımını etkileyerek yapı bütünlüğüne katkı sağlayabilir.
Kuruma sürecinde suyun uzaklaşması, malzemenin sertliğini, boyutlarını ve dayanıklılığını değiştirir.
Bu istasyonda öğrenciler, yapı malzemelerinin özelliklerinin yalnızca kullanılan maddelere değil, malzemelerin oranlarına, karıştırılma biçimine ve kuruma koşullarına da bağlı olduğunu öğrenecekler.
Bilimsel keşfimiz: Doğadaki basit malzemeler, uygun oranlarda bir araya getirilip işlendiğinde yeni işlevlere sahip yapı malzemelerine dönüşebilir.
3. İSTASYON: ZAMAN ÇİZGİSİ VE BİLİMSEL ÇIKARIM
Zaman içinde gerçekleşen değişimleri bilimsel olarak nasıl anlarız?
Bilimsel araştırmalarda bir olayın yalnızca sonucunu görmek yeterli değildir. O sonuca nasıl ulaşıldığını anlamak için değişimlerin zaman içerisinde izlenmesi, ölçülmesi ve kaydedilmesi gerekir.
Antik Mısır’daki mumyalama ve kerpiç üretimi gibi uygulamalarda da zaman önemli bir faktördür. Organik maddelerin kuruması ve kerpiçlerin sertleşmesi anlık değil, belirli bir süre içerisinde gerçekleşen süreçlerdir.
Peki, bu değişimleri nasıl karşılaştırabiliriz? Bir deneyde elde edilen veriler bize neler anlatır?
Bu istasyonda katılımcılar, önceki iki istasyonda yaptıkları gözlemleri bilimsel verilerle ilişkilendirecekler.
Bu istasyonda neler yapacağız?
Katılımcılar, önceden hazırlanmış deney örneklerine ait gözlem ve ölçüm kayıtlarını inceleyerek zaman içerisinde gerçekleşen değişimleri araştıracaklar.
Etkinlik kapsamında:
- Mumyalama modelinde organik örneklerin zamanla nasıl değiştiğini inceleyecekler.
- Tuzlu ve tuzsuz koşullardaki kütle, renk ve kuruluk değişimlerini karşılaştıracaklar.
- Kerpiç örneklerinin ıslak, yarı kuru ve kuru aşamalarını zaman sırasına yerleştirecekler.
- Ölçüm sonuçlarını ve gözlemleri zaman çizgisi üzerinde değerlendirecekler.
- Farklı koşullardaki değişimlerin benzer ve farklı yönlerini belirleyecekler.
- Sonuç ve yorum kartları kullanarak bilimsel çıkarımlar oluşturacaklar.
İstasyon içerisinde bulunan bilimsel posterler, zaman çizelgeleri ve görsel materyaller öğrencilerin gözlemlerini destekleyecek.
Hangi bilimsel soruların yanıtlarını arayacağız?
Bir örneğin ilk günü ile son günü arasındaki değişimi nasıl gösterebiliriz?
Kütle değişimi, bir maddenin kuruma süreci hakkında hangi bilgileri verir?
Bir deneyin sonucuna yalnızca tek bir gözlem yaparak ulaşabilir miyiz?
Bilim insanları neden ölçümlerini kayıt altına alır ve tekrarlar?
Zaman çizgileri, değişimleri anlamamızı nasıl kolaylaştırır?
Ne öğreneceğiz?
Bilimsel bilgi, yalnızca tahminlerden değil; sistemli gözlem, ölçüm, kayıt, karşılaştırma ve değerlendirmelerden oluşur.
Bir maddenin özelliklerinde zamanla meydana gelen değişimleri izlemek, farklı koşulların sonuçlarını anlamamızı sağlar.
Öğrenciler bu istasyonda bilimsel araştırmanın temel basamaklarını deneyimleyecekler:
GÖZLEM → ÖLÇÜM → VERİ KAYDI → KARŞILAŞTIRMA → BİLİMSEL ÇIKARIM
Böylece bilim insanlarının bir olayı açıklarken neden ölçülebilir verilere ve kanıtlara ihtiyaç duyduklarını anlayacaklar.
Bilimsel keşfimiz: Zaman içerisinde toplanan ve karşılaştırılan veriler, doğadaki değişimlerin bilimsel olarak açıklanmasını sağlar.
ÜÇ İSTASYON, ORTAK BİR BİLİMSEL YOLCULUK!
“Nilin Bilimi: Mumyalama ve Yapıların Doğuşu” etkinliği, üç farklı uygulamayı ortak bir bilimsel düşünme sürecinde buluşturuyor.
Birinci istasyonda tuzun organik maddelerdeki su kaybına etkisini araştıracağız.
İkinci istasyonda doğal malzemeleri bir araya getirerek küçük yapı modelleri oluşturacağız.
Üçüncü istasyonda ise gözlemlerimizi ve ölçümlerimizi değerlendirerek bilimsel sonuçlara ulaşacağız.
Bu yolculuğun sonunda katılımcılar, Antik Mısır uygarlığının bazı uygulamalarını günümüzün bilimsel bilgileriyle ilişkilendirecek; gözlem yapmanın, karşılaştırmanın ve kanıta dayalı düşünmenin önemini keşfedecekler.
Etkinlik boyunca ziyaretçiler kendi gözlemlerini Ziyaretçi Görev Fişlerine kaydederek araştırma sürecine aktif olarak katılacaklar.
| Etkinlik Tarihi | 1 GÜN | Başlama Saati | Bitiş Saati |
| 24/10/2026 | 09:00 | 09:30 | |
| 24/10/2026 | 09:45 | 10:15 | |
| 24/10/2026 | 10:30 | 11:00 | |
| 24/10/2026 | 11:15 | 11:45 | |
| 24/10/2026 | 12:00 | 12:30 | |
| 24/10/2026 | 13:30 | 14:00 | |
| 24/10/2026 | 14:15 | 14:45 | |
| 24/10/2026 | 15:00 | 15:30 | |
| 24/10/2026 | 15:45 | 16:15 | |
| 24/10/2026 | 16:30 | 17:00 | |






