| Etkinlik Sıra No: | 3 | ||||
| Etkinlik Adı: | Yıldızların Yaşamı ve Gökyüzünü Keşfetmek | ||||
| Adı-Soyadı | ||
| Atölye Lideri Öğretmen: | Rabia TOMTA | |
| 1.Rehber Öğrenci: | Ege ERDEM | |
| 2.Rehber Öğrenci: | Onur GÜRAY | |
Yıldızlar nasıl doğar, nasıl yaşar ve yaşamlarının sonunda neye dönüşür? Gökyüzünde gördüğümüz yıldızlar neden farklı renklerde ve parlaklıklardadır?
Gece gökyüzüne baktığımızda gördüğümüz binlerce yıldız, evrenin milyarlarca yıllık değişim ve dönüşümünün izlerini taşır. Kimileri henüz oluşum aşamasındayken kimileri yaşamlarının son evrelerine yaklaşmıştır. Bazı yıldızlar Güneş’imiz gibi milyarlarca yıl boyunca ışık yayarken çok büyük kütleli yıldızlar yaşamlarını görkemli süpernova patlamalarıyla tamamlayabilir.
TÜBİTAK 4007 Bilim Şenliği kapsamında gerçekleştirilecek “Yıldızların Yaşamı ve Gökyüzünü Keşfetmek”etkinliğinde katılımcılar, yıldızların doğumundan yaşamlarının sonuna uzanan yolculuğu keşfedecek; gökyüzü haritalarını kullanarak takımyıldızları bulacak ve sanal gerçeklik teknolojisiyle evreni farklı bir bakış açısıyla inceleme fırsatı yakalayacaklar.
Etkinlik, poster incelemeleri, gökyüzü haritası uygulamaları ve sanal gerçeklik destekli gözlemlerden oluşan üç istasyonlu, etkileşimli bir öğrenme deneyimi sunmaktadır.
| Hedef Kitle: | Lise ve dengi okul öğrencileri |
| Etkinlik Süresi: | 30 dakika |
| Katılımcı Sayısı: | 21 kişi |
Kullanılacak Malzeme:
1. İSTASYON: YILDIZLARIN YAŞAMI
Bir Yıldızın Doğumundan Son Yolculuğuna
Bir yıldız nasıl oluşur? Bütün yıldızlar aynı yaşam evrelerinden mi geçer? Güneş’imizin geleceğinde neler vardır?
Bu istasyonda katılımcılar, yıldızların oluşumunu ve yaşam döngülerini bilimsel görseller ve açıklayıcı posterler yardımıyla inceleyecekler.
Yıldızların uzaydaki dev gaz ve toz bulutlarında doğduğunu, kütle çekiminin etkisiyle bu maddelerin bir araya geldiğini ve oluşan ön yıldızın merkezindeki sıcaklık ile basınç yeterince yükseldiğinde nükleer füzyon tepkimelerinin başladığını öğrenecekler.
Katılımcılar, yıldızların yaşamını belirleyen en önemli özelliklerden birinin başlangıç kütlesi olduğunu keşfederek farklı yıldızların neden farklı gelişim süreçlerinden geçtiğini karşılaştıracaklar.
Bu istasyonda iki temel yıldız yaşam yolu ele alınacaktır:
Güneş benzeri yıldızların yaşamı: Gaz ve toz bulutundan oluşan yıldızın ana kol evresine ulaşması, zamanla kırmızı deve dönüşmesi, dış katmanlarını uzaya bırakarak gezegenimsi bulutsu oluşturması ve geride beyaz cüce kalması incelenecektir.
Büyük kütleli yıldızların yaşamı: Büyük kütleli yıldızların neden genellikle daha kısa ömürlü olduğu, kırmızı üstdev evresi, süpernova patlamaları ve bu süreçlerin sonunda nötron yıldızı veya kara delik oluşma olasılığı ele alınacaktır.
Katılımcılar ayrıca yıldızların renkleri ile yüzey sıcaklıkları arasındaki ilişkiyi öğrenecekler. Mavi yıldızların genellikle daha yüksek, kırmızı yıldızların ise daha düşük yüzey sıcaklığına sahip olduğunu görseller üzerinden karşılaştıracaklar.
Bu istasyonda neler yapacaksınız?
- Yıldızların oluşum ve yaşam evrelerini gösteren posterleri inceleyeceksiniz.
- Güneş benzeri ve büyük kütleli yıldızların yaşam döngülerini karşılaştıracaksınız.
- Kırmızı dev, kırmızı üstdev, beyaz cüce, süpernova, nötron yıldızı ve kara delik kavramlarını tanıyacaksınız.
- Yıldızların renk, sıcaklık ve kütle farklılıklarını yorumlayacaksınız.
- Güneş’imizin yaşam döngüsündeki yerini keşfedeceksiniz.
Temel bilimsel kazanım: Yıldızların yaşamlarının birbirinden farklı olduğunu ve bu farklılıkta başlangıç kütlesinin belirleyici rol oynadığını kavramak.
2. İSTASYON: GÖKYÜZÜ HARİTASI
Ayvalık’ın Gökyüzünü Okumayı Öğreniyoruz
Gökyüzündeki yıldızların yerini nasıl belirleyebiliriz? Takımyıldızlar nedir? Aynı gökyüzü dünyanın her yerinden aynı şekilde mi görünür?
İkinci istasyonda katılımcılar, gökyüzünü yalnızca izlemekle kalmayacak; bir astronom gibi harita üzerinden incelemeyi, yıldızların konumlarını belirlemeyi ve gökyüzündeki örüntüleri tanımayı deneyimleyecekler.
Bu çalışma için özel olarak hazırlanan Ayvalık yıldız haritaları kullanılacaktır.
Katılımcılar gökyüzü haritasındaki yıldız desenlerini inceleyerek en az iki takımyıldızı bulmaya çalışacak, haritadaki yön ve konum bilgilerini kullanacak ve seçtikleri yıldızların özelliklerini karşılaştıracaklar.
Takımyıldızların gerçekte birbirine yakın olmak zorunda olmayan, ancak Dünya’dan bakıldığında belirli şekiller oluşturuyormuş gibi görünen yıldızlardan meydana geldiğini öğrenecekler.
Ayrıca gökyüzünün görünümünün gözlem yapılan yere, tarihe ve saate göre neden değişebildiğini keşfedecekler.
Bu istasyonun önemli bir yönü de katılımcıların kendi gözlemlerini kaydetmesidir. Buldukları takımyıldızları, fark ettikleri yıldız özelliklerini ve yaptıkları karşılaştırmaları kendilerine verilen görev fişlerine yazacaklar.
Bu istasyonda neler yapacaksınız?
- Ayvalık’a ait gökyüzü haritasını inceleyeceksiniz.
- Harita üzerinde en az iki farklı takımyıldız bulacaksınız.
- Yıldızların konumlarını ve oluşturdukları örüntüleri karşılaştıracaksınız.
- Haritada belirtilen farklı yıldız özelliklerini inceleyeceksiniz.
- Gökyüzü gözlemlerinde yön, konum ve zamanın önemini keşfedeceksiniz.
- Gözlemlerinizi görev fişinize kaydederek bilimsel çıkarımlar yapacaksınız.
Temel bilimsel kazanım: Gökyüzü haritalarının nasıl kullanıldığını öğrenmek, takımyıldızları tanımak ve astronomik gözlemleri konum ile zaman bilgileriyle ilişkilendirmek.
3. İSTASYON: SANAL GÖZLEM
Sanal Gerçeklikle Yıldızlar Arasında Yolculuk
Ayvalık’tan gökyüzüne bakmakla uzayda yıldızlar arasında yolculuk yapmak arasında nasıl bir fark vardır? Bir yıldızı yakından inceleyebilseydik neler görürdük?
Üçüncü istasyonda katılımcılar, sanal gerçeklik (VR) teknolojisi yardımıyla gökyüzünü farklı açılardan inceleme fırsatı bulacaklar.
Etkinlikte kullanılan yedi sanal gerçeklik gözlüğü ve astronomi uygulamaları, katılımcılara etkileşimli bir dijital gözlem ortamı sunacaktır.
Sanal gözlem çalışmaları iki temel uygulamaya dayanmaktadır.
Stellarium VR – Ayvalık Gökyüzünü Keşfet
Stellarium uygulamasıyla katılımcılar Ayvalık konumu esas alınarak oluşturulan gökyüzü simülasyonunu inceleyecekler.
Gökyüzündeki yıldızların ve takımyıldızların konumlarını gözlemleyerek ikinci istasyonda kullandıkları yıldız haritasıyla karşılaştırma yapacaklar.
Bu sayede kâğıt üzerindeki bir gökyüzü haritasının dijital bir gökyüzü modeliyle nasıl ilişkilendirilebildiğini deneyimleyecekler.
Katılımcılar, gökyüzündeki yıldızların konumlarına ilişkin gözlemlerini harita üzerinde buldukları bilgilerle karşılaştırarak haritaların astronomik gözlemdeki önemini daha iyi anlayacaklar.
Star Chart VR – Yıldızları Yakından Tanı
Star Chart uygulamasıyla katılımcılar uzayın üç boyutlu dijital modellerini inceleyerek farklı yıldız türleri hakkında bilgi edinecekler.
Kırmızı cüceler, Güneş benzeri yıldızlar ve dev yıldızlar üzerinden yıldızların büyüklük, renk ve diğer fiziksel özelliklerindeki farklılıkları karşılaştıracaklar.
Yıldızların tamamının birbirine benzemediğini, evrende çok farklı sıcaklıklara, kütlelere ve boyutlara sahip yıldızlar bulunduğunu keşfedecekler.
Sanal gerçeklik teknolojisinin, doğrudan ulaşılması veya yakından gözlemlenmesi mümkün olmayan gök cisimlerini bilimsel modeller aracılığıyla incelemeye nasıl yardımcı olduğunu deneyimleyecekler.
Bu istasyonda neler yapacaksınız?
- Sanal gerçeklik gözlüğüyle dijital gökyüzü gözlemi gerçekleştireceksiniz.
- Ayvalık gökyüzündeki yıldızları ve takımyıldızları inceleyeceksiniz.
- Yıldız haritasında öğrendiklerinizi sanal gözlemle karşılaştıracaksınız.
- Farklı yıldız türlerini üç boyutlu modeller üzerinden tanıyacaksınız.
- Yıldızların renk, boyut ve görünüş farklılıklarını değerlendireceksiniz.
- Gözlemlerinizden hareketle bilimsel yorumlar yapacaksınız.
Temel bilimsel kazanım: Sanal gerçeklik teknolojisini bilimsel bir gözlem ve modelleme aracı olarak kullanmak; farklı yıldız türlerini karşılaştırarak astronomik bilgilerin nasıl elde edildiğini anlamak.
ETKİNLİK NASIL GERÇEKLEŞTİRİLECEK?
Etkinlik, aynı anda en fazla 21 katılımcıyla gerçekleştirilecek ve yaklaşık 30 dakika sürecektir.
Katılımcılar önce yıldızların yaşamına ilişkin görsellerle temel kavramları keşfedecek, ardından Ayvalık yıldız haritasını kullanarak gökyüzü incelemesi yapacaklar. Son aşamada yedi kişilik gruplar hâlinde dönüşümlü çalışarak sanal gerçeklik destekli gözlemler ve karşılaştırma görevleri gerçekleştirecekler.
Etkinlik boyunca katılımcılara gözlem ve görev fişleri eşlik edecek. Bu fişlerde katılımcılar buldukları takımyıldızları, yıldızların özelliklerine ilişkin gözlemlerini ve ulaştıkları sonuçları kaydedecekler.
Etkinliğin sonunda yapılacak kısa değerlendirmede, yıldızların yaşam döngüsü ile gerçek gökyüzü haritaları ve dijital astronomi modelleri arasında bağlantı kurulacaktır.
Etkinliği tamamlayan katılımcıların Şenlik Pasaportlarında ilgili etkinlik bölümü işaretlenecektir.
BU ETKİNLİĞE KATILARAK NELER ÖĞRENECEKSİNİZ?
Etkinlik sonunda katılımcıların yıldızların nasıl oluştuğunu, yaşam evrelerinin neden farklılaştığını, yıldızların renklerinin ve sıcaklıklarının nasıl ilişkili olduğunu, gökyüzü haritalarının nasıl okunduğunu ve takımyıldızların nasıl belirlendiğini temel düzeyde açıklayabilmeleri hedeflenmektedir.
Ayrıca gözlem yapma, veri kaydetme, karşılaştırma, model kullanma ve bilimsel çıkarım oluşturma becerilerini geliştirmeleri amaçlanmaktadır.
Etkinliğimiz, astronomi bilgisini yalnızca dinleyerek değil; inceleyerek, harita kullanarak, sanal gözlem yaparak ve kendi sonuçlarını oluşturarak öğrenme fırsatı sunmaktadır.
| Etkinlik Tarihi | 2 GÜN | Başlama Saati | Bitiş Saati |
| 21/10/2026 | 09:00 | 09:30 | |
| 21/10/2026 | 09:45 | 10:15 | |
| 21/10/2026 | 10:30 | 11:00 | |
| 21/10/2026 | 11:15 | 11:45 | |
| 21/10/2026 | 12:00 | 12:30 | |
| 21/10/2026 | 13:30 | 14:00 | |
| 21/10/2026 | 14:15 | 14:45 | |
| 21/10/2026 | 15:00 | 15:30 | |
| 21/10/2026 | 15:45 | 16:15 | |
| 21/10/2026 | 16:30 | 17:00 | |
| 24/10/2026 | 09:00 | 09:30 | |
| 24/10/2026 | 09:45 | 10:15 | |
| 24/10/2026 | 10:30 | 11:00 | |
| 24/10/2026 | 11:15 | 11:45 | |
| 24/10/2026 | 12:00 | 12:30 | |
| 24/10/2026 | 13:30 | 14:00 | |
| 24/10/2026 | 14:15 | 14:45 | |
| 24/10/2026 | 15:00 | 15:30 | |
| 24/10/2026 | 15:45 | 16:15 | |
| 24/10/2026 | 16:30 | 17:00 | |




