Etkinlik Sıra No:		13
Etkinlik Adı:		Karbonifer Döneminde Fosilleşme ve Yüksek Biyokütle Oluşumu

		Adı-Soyadı
Atölye Lideri Öğretmen:		Serkan NEBİL

1.Rehber Öğrenci:		Doruk KÜMÜŞ
2.Rehber Öğrenci:		Ege PELİVAN

Kullanılan yöntem ve teknikler

Gözlem, deney, modelleme, benzetim, kontrollü karşılaştırma, ölçme ve veri toplama, katmanlandırma ve stratigrafi canlandırması, fosil kazısı simülasyonu, sınıflandırma ve eşleştirme, hipotez kurma, kanıta dayalı çıkarım, soru cevap, poster destekli anlatım, istasyon temelli rotasyon, işbirlikli grup çalışması, görev fişi ile yapılandırılmış öğrenme, hızlı kontrol kartı ile ölçme değerlendirme, zaman pasaportu damgalama ile pekiştirme

Hedef Kitle:	Ortaokul öğrencileri
Etkinlik Süresi:	60 dakika
Katılımcı Sayısı:	12 kişi

Amacı:

Bu etkinliğin amacı, katılımcıların Karbonifer döneminde bitkisel biyokütlenin artmasına yol açan nem, karbondioksit ve bataklık koşullarını; bu koşulların hızlı gömülme, oksijensiz ortam ve tortullaşma ile birlikte fosilleşmeyi ve kömürleşmeyi nasıl kolaylaştırdığını güvenli ve etkileşimli uygulamalarla kavramalarını sağlamaktır. Böylece proje amacımızla uyumlu biçimde gözlem, deney, modelleme ve çıkarım becerileri gelişir ve süreçler günlük yaşamla ilişkilendirilir.

Kullanılacak Malzeme:

Karbonifer posteri, Karbonifer 2 Fosilleşme Nasıl Olur posteri, Mesosaurus posteri, Lystrosaurus posteri, şeffaf kazı kapları, iri taneli kum, ince tortu malzemesi, fosil kemik model parçaları, kazı araçları, birleştirme tablası, gözlem kayıt kağıtları, hızlı kontrol kartları, kalemler, fotoğraf kayıt panosu, ölçüm cetveli, zaman pasaportu ve damga, hızlı büyüyen bitki tohumları veya fideleri, iki adet şeffaf bitki yetiştirme kabı, toprak, sulama kabı, kapalı şeffaf ortam kabı, sirke, karbonat, ölçü kabı, ıspanak veya benzeri yeşil yapraklı yapraklar, etil alkol veya izopropil alkol, cam beherler, süzgeç veya filtre kağıdı, havan ve tokmak, eldivenler, koruyucu gözlükler, koruyucu önlük, atık sıvı kabı, yüzey temizleme malzemesi, kağıt havlu

Uygulama Planı:

Hedef Kitle:
Hedef kitle ortaokul öğrencileridir.
Kullanılacak yöntem ve teknikler:
Gözlem, deney, modelleme, benzetim, kontrollü karşılaştırma, ölçme ve veri toplama, katmanlandırma ve stratigrafi canlandırması, fosil kazısı simülasyonu, sınıflandırma ve eşleştirme, hipotez kurma, kanıta dayalı çıkarım, soru cevap, poster destekli anlatım, istasyon temelli rotasyon, işbirlikli grup çalışması, görev fişi ile yapılandırılmış öğrenme, hızlı kontrol kartı ile ölçme değerlendirme, zaman pasaportu damgalama ile pekiştirme
Süre ve katılımcı:
Toplam süre 60 dakikadır. Aynı anda 12 katılımcı uygulama yapar.
Uygulama:
İstasyon akışı ve bekleme yönetimi: Girişte rehberler gözlük ve eldiven dağıtır, kısa güvenlik hatırlatması yapar ve grubu iki alt gruba ayırır. Bekleyenler için poster okuma köşesi ve mini görev fişleri vardır. Mini görevler, Karbonifer ortamını üç kelime ile tanımlama, fosilleşme için gerekli iki koşulu seçme ve zaman pasaportuna damga alma şeklindedir. Böylece kalabalık yönetilir ve ölçme değerlendirme verisi toplanır.
1.Aşama Posterle bağlam kurma 10 dakika: Atölye lideri Karbonifer posteri ve Karbonifer 2 Fosilleşme Nasıl Olur posteri üzerinden dönem ortamını, bataklık ormanlarını, yüksek biyokütleyi ve fosilleşme koşullarını açıklar. Mesosaurus ve Lystrosaurus görselleri zaman çizgisi üzerinde karşılaştırma amacıyla kullanılır ve uzun zaman ölçeklerinde çevre koşullarının değişebildiği vurgulanır.
2.Aşama Fosilleşme canlandırması 15 dakika: Şeffaf kazı kaplarına önce iri taneli kum, ardından ince tortu yerleştirilir. Fosil kemik model parçaları katmanlar arasına konur ve üst katman tekrar kapatılır. Katılımcılar kazı araçlarıyla kontrollü kazı yapar, buluntuları kodlayarak kayıt kağıdına işler ve parçaları birleştirme tablasında eşleştirir. Atölye lideri hızlı gömülme, oksijenin sınırlanması ve tortullaşmanın koruyucu rolünü örneklerle açıklar.
3.Aşama Biyokütle deneyi gözlemi 10 dakika: Etkinlikten 10 ila 15 gün önce hazırlanmış iki şeffaf bitki yetiştirme kabı incelenir. Kontrol kabı normal ortamda, karşılaştırma kabı ise yüksek nem ve karbondioksitçe zenginleştirilmiş kapalı ortamda tutulur. Katılımcılar bitki boyu, yaprak sayısı ve renk farkını cetvelle ölçer, fotoğraf kayıt panosundaki günlük verilerle karşılaştırır ve hangi koşulun büyümeyi artırdığına dair çıkarım cümlesi yazar.
4.Aşama Klorofil çıkarma ve fotosentez bağlantısı 15 dakika: Katılımcılar tarafından Ispanak yaprakları küçük parçalara ayrılır, havan içinde az miktarda etil alkol veya izopropil alkol ile ezilir, süzülür ve behere alınır. Gözlük, eldiven, önlük ve maske kullanılır. Oluşan yeşil çözelti gözlemlenir. Atölye lideri klorofilin ışık enerjisini yakalayan molekül olduğunu, fotosentezle biyokütle üretimi arasındaki bağı ve Karbonifer koşullarında bitkisel üretimin neden artabildiğini açıklar. Açık alev kullanılmaz, kaplar devrilmeyecek biçimde tutulur.
5.Aşama Birleştirme ve hızlı değerlendirme 10 dakika. Katılımcılar, yüksek biyokütle birikiminin bataklık ortamlarında ayrışmayı yavaşlatarak organik maddenin birikmesine katkı sağlayabileceğini tartışır ve kömürleşme kavramına bağlar. Hızlı kontrol kartı uygulanır: Fosilleşme için gerekli üç koşuldan ikisini seç ve bir gözlem kanıtı yaz. Yanıtlar toplanır, atölye lideri kısa geri bildirim verir. Zaman pasaportuna damga basılır.
Çıktı ve kazanımlar: Katılımcı fosilleşme için gerekli koşulları belirler, katman modelinden çıkarım yapar, bitki ölçümlerini karşılaştırır ve kısa bir hipotez yazar. Gözlem formları ve mini kartlar değerlendirme için saklanır.
Güvenlik ve atık yönetimi: Kişisel koruyucu ekipman zorunludur. Alkol küçük hacimlerde ve yetişkin gözetiminde kullanılır, iyi havalandırma sağlanır.
Görev paylaşımı: 1 atölye lideri öğretmen açıklama, deney yönetimi, güvenlik ve değerlendirmeden sorumludur. 2 rehber öğrenci sıra ve bekleme yönetimi, malzeme dağıtımı, kayıt formlarının toplanması ve hijyen düzeninden sorumludur.

Etkinlik Tarihi	1 GÜN	Başlama Saati	Bitiş Saati
24/10/2026		09:00	10:00
24/10/2026		10:15	11:15
24/10/2026		11:30	12:30
24/10/2026		13:30	14:30
24/10/2026		14:45	15:45
24/10/2026		16:00	17:00